Chùa Thiên Tượng Hà Tĩnh danh thắng nổi tiếng giữa dãy Hồng Lĩnh

Chùa Thiên Tượng không chỉ là nơi thờ cúng, mà còn là một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, nơi du khách có thể tìm về sự bình yên. Vậy điều gì đã làm nên sự đặc biệt của ngôi chùa cổ này? Hãy cùng Lalago khám phá để có một chuyến tham quan trọn vẹn tại Chùa Thiên Tượng Hà Tĩnh ngay sau đây!

Giới thiệu tổng quan về chùa Thiên Tượng

Chùa Thiên Tượng là một ngôi cổ tự nổi tiếng, có vị thế uy nghiêm, tọa lạc trên triền núi cùng tên thuộc dãy Hồng Lĩnh, nằm tại thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Với vẻ đẹp hài hòa giữa kiến trúc tâm linh và thiên nhiên kỳ vĩ, cổ tự này được các tiền nhân ca ngợi là “Hoan Châu đệ nhị phong cảnh” (danh thắng đẹp thứ hai của vùng đất Hoan Châu). Hiện nay, Chùa Thiên Tượng đã được công nhận là Di tích danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia.

Ngôi chùa trang nghiêm nằm ẩn giữa rừng cây

Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của chùa Thiên Tượng

Chùa Thiên Tượng có niên đại hơn sáu thế kỷ, được xây dựng vào khoảng thế kỷ XIV dưới thời nhà Trần. Ngôi chùa do Hòa thượng Thích Khuông Lộ khai sơn. Vào đầu thế kỷ XVII, nơi đây đã trở thành một trung tâm Phật giáo quan trọng khi Thiền sư Chuyết Công dừng chân tu hành gần ba năm. Vì vậy, Thiên Tượng được xem là Tổ Đình của Phật giáo Miền Trung. 

Không gian thanh tịnh tại Thiên Tượng

Tuy nhiên, chùa từng bị tàn phá nặng nề hai lần, lần thứ nhất do binh biến năm 1885 và lần thứ hai trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Sau đó, chùa đã được khôi phục lần đầu vào năm 1901 dưới sự chủ trì của Tổng đốc Đào Tấn, và công tác tôn tạo tiếp tục được thực hiện trong những năm 1990.

Những nét đặc sắc của chùa Thiên Tượng

Kiến trúc độc đáo giữa thiên nhiên rộng lớn

Chùa được xây dựng dựa vào sườn núi dốc, tận dụng địa thế hiểm trở nhưng khoáng đạt của dãy Hồng Lĩnh. Con đường dẫn lên chùa là những bậc thang đá công phu, tạo cảm giác hành hương và trải nghiệm thú vị cho du khách.

Chùa nằm chênh vênh giữa sườn núi Hồng Lĩnh

Chùa Thiên Tượng được xây dựng theo hình dáng chữ Công, với sự kết hợp hài hòa giữa các khu vực thờ phụng và sinh hoạt như Thượng Tịnh, Hạ Tịnh, Nhà Tăng. Ngôi chùa sở hữu thế đất lý tưởng theo nguyên tắc phong thủy “trước là nước, sau là núi”. Trong khuôn viên chùa còn bảo tồn nhiều tháp mộ cổ của các vị cao tăng, trong đó có một tháp được xác định có niên đại lên đến hơn 700 năm.

Công trình chùa nhuốm màu thời gian

Quần thể kiến trúc của Chùa Thiên Tượng được tổ chức thành nhiều hạng mục với vai trò khác nhau, trong đó Tòa Thượng Tịnh (còn gọi là Chính Điện) giữ vị trí trung tâm và quan trọng nhất. Đây là khu vực thờ tự chính, nổi bật với kết cấu mái vòm đặc trưng, là nơi trang nghiêm đặt tượng Phật và diễn ra các nghi thức tâm linh cốt lõi của chùa. Mọi chi tiết trang trí, từ phù điêu đến hoa văn tại đây, đều được chạm khắc tinh xảo, thể hiện rõ nét sự trang nghiêm và giáo lý của Phật giáo. 

Khuôn viên chùa với tháp chuông uy nghi

Phía trước Chính Điện là Nhà Bái Đường hay Hạ Tịnh, không gian rộng rãi dành cho các nghi lễ và là nơi Phật tử thực hiện nghi thức bái lạy. Ngoài hai công trình chính này, quần thể chùa còn bao gồm các công trình phụ trợ thiết yếu khác như Nhà thờ Đạt Ma Sư Tổ để thờ vị Tổ Thiền tông, Nhà Tăng là khu vực sinh hoạt và tu hành của các vị sư, cùng với Am Lưu Đức – một am nhỏ nằm khuất ở phía Tây chùa, nơi khắc ba chữ “Lưu Đức Am” (Lưu Đức Âm), tạo nên một không gian tĩnh lặng, thiền tịnh, giúp tăng thêm sự thanh tịnh cho toàn bộ khuôn viên. 

Kiến trúc chùa hoà cùng thiên nhiên xanh mát nơi đỉnh Hồng Lĩnh

Không chỉ giới hạn trong các công trình thờ tự, khuôn viên chùa còn là nơi lưu giữ Khu Vườn Tháp và Di Sản. Những ngôi tháp này được xây dựng bằng đá và gạch, mang kiến trúc đơn giản nhưng trang trọng, thường có nhiều tầng với các chi tiết trang trí hoa văn, phù điêu đậm nét truyền thống và lịch sử. Đặc biệt, ngôi tháp Tổ (Tháp Tổ Hòa thượng Thích Khuông Lộ, người khai sơn) có niên đại hơn bảy trăm năm, là một di sản kiến trúc và lịch sử vô cùng quý giá, minh chứng cho bề dày lịch sử của ngôi cổ tự này.

Truyền thuyết và yếu tố tâm linh gắn với ngôi chùa

Tên gọi Thiên Tượng (Voi Trời) xuất phát từ một câu chuyện huyền bí. Tương truyền, Hòa thượng Thích Khuông Lộ đã chiêm bao thấy voi trắng của nhà trời ngự xuống núi trước khi quyết định xây chùa. Sau đó, ông tìm thấy dấu chân voi và phiến đá có hình dáng giống voi, từ đó xác định nơi này là đất Phật và đặt tên chùa. Nơi đây được xem là điểm tựa tinh thần linh thiêng, thu hút đông đảo Phật tử tìm về để cầu an và cảm nhận sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Tháp mộ cổ trong khuôn viên

Các bài thơ – ca dao nhắc đến chùa Thiên Tượng

Sự thâm nghiêm và vẻ đẹp hùng vĩ của Chùa Thiên Tượng, ngôi cổ tự tọa lạc trên dãy Hồng Lĩnh, đã vượt ra khỏi giá trị tôn giáo thông thường để trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho nhiều nhà thơ và danh nhân lịch sử, minh chứng cho vị thế “Hoan Châu đệ nhị danh thắng” của mình. Ngay cả một vị vua triều Nguyễn là Thiệu Trị cũng từng đề thơ ca ngợi vẻ đẹp của Thiên Tượng, cho thấy ngôi chùa có sức cuốn hút đặc biệt đến mức đi vào thi ca cung đình. 

View từ tháp chuông ra núi Hồng Lĩnh mờ ảo, linh thiêng

Đặc biệt, vẻ đẹp độc đáo của Thiên Tượng đã khiến Thám hoa Nguyễn Huy Oánh (thế kỷ XVIII) phải thốt lên lời tán dương tuyệt đối. Với cái nhìn uyên bác, ông khẳng định giá trị độc nhất vô nhị của chốn này qua câu thơ: “Trải xem thế giới khắp ba nghìn. Đồi một là đây chốn Tượng Thiên.” Câu thơ không chỉ là một lời khen ngợi mà còn mang ý nghĩa tôn vinh cảnh quan Thiên Tượng lên tầm vóc vũ trụ, coi nơi đây là một trong những cảnh sắc hiếm có, không gì sánh bằng trên thế gian. Hơn thế nữa, từ thời nhà Trần, ngay cả những vị quan lại có trọng trách như Phạm Sư Mạnh, khi giữ chức Chuyển vận sứ, cũng đã bị cảnh sắc nơi đây cuốn hút. Ông từng vãn cảnh chùa và để lại bài thơ “Sơn hành”, không chỉ ghi lại hành trình lên núi mà còn thể hiện cảm xúc sâu sắc về sự thanh tịnh, hùng vĩ của chốn thiền môn giữa đại ngàn. 

Vẻ đẹp yên bình của hồ Thiên Tượng

Những áng thơ, lời ca ngợi này không chỉ là dấu tích lịch sử mà còn khẳng định: Chùa Thiên Tượng không chỉ là nơi thờ Phật mà còn là một biểu tượng văn hóa, nơi giao thoa giữa tâm linh và nghệ thuật, khiến người đời sau vẫn cảm nhận được sự rung động và ngưỡng mộ của các bậc tiền nhân trước cảnh sắc “Voi trời” trầm mặc giữa lòng Hà Tĩnh.

Khám phá cảnh quan xung quanh chùa Thiên Tượng

Hồ Thiên Tượng – thắng cảnh nổi bật gắn liền với chùa

Hồ Thiên Tượng nằm cách chùa khoảng hai cây số về phía Đông Nam. Hồ mang vẻ đẹp hoang sơ, yên ả do nằm ở độ cao khoảng 100m. Hồ Thiên Tượng cùng với chùa là một phần quan trọng làm nên quần thể danh thắng được xếp hạng cấp quốc gia.

Hồ Thiên Tượng xanh mát dưới chân núi 

Các địa điểm gần chùa Thiên Tượng

Nguồn nước trong lành chảy từ đỉnh núi Thiên Tượng là Suối Tiên, nơi cung cấp nước cho Hồ Thiên Tượng. Ngoài ra, du khách có thể kết hợp ghé thăm các điểm tham quan tâm linh và lịch sử lân cận khác như Chùa Hang và Đền Chợ Củi trong chuyến đi.

Đền Chợ Củi linh thiêng bên bờ sông Lam

Trải nghiệm khi tham quan chùa Thiên Tượng Hà Tĩnh

Chuyến viếng thăm chùa Thiên Tượng mang lại trải nghiệm kép giữa hành trình tâm linh và cơ hội hòa mình vào thiên nhiên. Du khách đến đây để dâng hương, lễ Phật tại Ngôi Tổ Đình, tìm kiếm sự bình an. Từ vị trí của chùa, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát toàn bộ thị xã Hồng Lĩnh và cảnh quan núi rừng hùng vĩ. Đừng quên tham quan các tháp mộ chứa di cốt của các vị sư tổ, minh chứng cho bề dày lịch sử của chùa.

Đi chùa cầu an ngày Tết

Kinh nghiệm và lưu ý khi đi chùa Thiên Tượng

Du khách nên mặc quần áo lịch sự, nhã nhặn, kín đáo khi vào khuôn viên chùa để thể hiện sự tôn trọng chốn tâm linh. Việc di chuyển sẽ dễ dàng hơn nếu bạn ưu tiên giày thể thao hoặc giày bệt vì bạn sẽ phải đi bộ qua nhiều bậc thang đá dốc lên chùa. Nếu xuất phát từ thành phố Hà Tĩnh, bạn cần di chuyển khoảng 49 phút về phía Bắc theo Quốc lộ 1A để đến được chùa.

Giữ thái độ tôn kính khi lễ chùa

Tóm lại, Chùa Thiên Tượng không chỉ là một ngôi cổ tự mang giá trị lịch sử hơn sáu thế kỷ, mà còn là một di sản thiên nhiên và tâm linh độc đáo nằm giữa dãy Hồng Lĩnh hùng vĩ. Chiêm bái Chùa Thiên Tượng là hành trình thú vị mà Lalago tin rằng quý khách sẽ không muốn bỏ qua khi tới Hà Tĩnh.