Nhắc đến miền biên viễn Móng Cái xa xôi, du khách không chỉ nhớ đến mũi Sa Vĩ thiêng liêng hay những bãi biển hoang sơ dạt dào sóng vỗ, mà còn bị thu hút bởi một công trình kiến trúc cổ kính mang đậm hồn cốt dân tộc. Đình Trà Cổ Móng Cái từ lâu đã được xem là một cột mốc văn hóa vững chãi, hiên ngang vươn mình nơi địa đầu Tổ quốc, khẳng định chủ quyền lãnh thổ và bản sắc thuần Việt trải qua bao thăng trầm của lịch sử. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau quay ngược thời gian để khám phá trọn vẹn về nguồn gốc hình thành, chiêm ngưỡng những nét kiến trúc điêu khắc bằng gỗ lim tuyệt mỹ, hòa mình vào không khí lễ hội dân gian đặc sắc, đồng thời bỏ túi những kinh nghiệm di chuyển và lưu trú thiết thực nhất cho chuyến hành trình sắp tới.
Nằm hiền hòa giữa một không gian bao la của đất trời và biển cả, Đình Trà Cổ tọa lạc tại khu Nam Thọ, phường Trà Cổ, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh. Nơi đây chỉ cách trung tâm thành phố Móng Cái khoảng chừng 8 đến 9 kilomet và cách bãi biển Trà Cổ mênh mông chưa đầy vài bước chân. Với vị trí đắc địa nằm sát ngay đường biên giới, ngôi đình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh của người dân địa phương mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc của những người con đất Việt nơi tiền tiêu.
Để di chuyển đến Đình Trà Cổ Móng Cái, du khách có thể lựa chọn nhiều phương thức khác nhau tùy thuộc vào vị trí xuất phát. Nhờ sự phát triển vượt bậc của hệ thống cơ sở hạ tầng, đặc biệt là tuyến đường cao tốc Vân Đồn đi Móng Cái, hành trình từ thủ đô Hà Nội đến vùng biên giới giờ đây đã được rút ngắn chỉ còn khoảng hơn 3 giờ đồng hồ chạy xe. Sau khi đặt chân đến trung tâm thành phố Móng Cái, bạn tiếp tục di chuyển dọc theo đại lộ Hòa Bình, rẽ vào đường Trần Nhân Tông và đi thẳng hướng về phường Trà Cổ. Tuyến đường này được trải nhựa phẳng lì, hai bên đường là những rặng phi lao xanh ngát rì rào đón gió biển, mang lại một cảm giác vô cùng bình yên và thư thái ngay từ những phút giây đầu tiên. Bạn có thể sử dụng xe ô tô cá nhân, gọi taxi hoặc thuê xe máy để tự do ngắm nhìn trọn vẹn cảnh sắc của vùng đất thiêng liêng này.
Đình Trà Cổ Móng Cái mang vẻ đẹp cổ kính và uy nghi giữa không gian biển trời mênh mông của vùng đất tiền tiêu
Bất cứ ai khi đặt chân đến chiêm bái ngôi đình cổ này đều được những bậc cao niên trong làng kể lại câu chuyện lịch sử đầy tự hào mang tên Người Trà Cổ, tổ Đồ Sơn. Theo các tư liệu lịch sử và ngọc phả còn lưu giữ, Đình Trà Cổ được xây dựng vào năm 1461, dưới triều đại vua Lê Thánh Tông – một trong những giai đoạn hưng thịnh bậc nhất của chế độ phong kiến Việt Nam.
Tương truyền, vào đầu thế kỷ 15, có 12 gia đình ngư dân sinh sống tại vùng biển Đồ Sơn thuộc Hải Phòng ngày nay, vì hoàn cảnh mưu sinh nên đã giong buồm ra khơi đánh bắt cá. Trong một trận cuồng phong bão táp dữ dội, chiếc thuyền mỏng manh của họ bị sóng biển đánh dạt vào một dải đất hoang vu, ngập tràn cỏ lau và sú vẹt. Đối mặt với muôn vàn khó khăn nơi xứ lạ, 6 gia đình không thể trụ lại đã quyết định dong thuyền quay về quê cũ, để lại câu nói truyền miệng: Ở đây sương cát, chim kêu / Ai đi thì đi, tôi về tổ tiên.
Đình Trà Cổ gắn liền với giai thoại người Trà Cổ, tổ Đồ Sơn
Tuy nhiên, 6 gia đình còn lại với ý chí kiên cường và sức sống mãnh liệt đã quyết tâm bám trụ lại mảnh đất này, cùng nhau khai hoang, lập ấp và sinh cơ lập nghiệp. Họ lấy chữ Trà trong tên làng Trà Phương và chữ Cổ trong tên làng Cổ Trai (hai ngôi làng quê gốc tại Đồ Sơn) ghép lại thành tên gọi Trà Cổ, nhằm nhắc nhở con cháu muôn đời sau không bao giờ được quên đi nguồn cội của mình. Khi cuộc sống đã dần ổn định và sung túc, để tưởng nhớ công ơn của 6 vị tiên công có công khai phá lập làng, cũng như để có nơi hội họp và thờ cúng thần linh che chở cho những chuyến vươn khơi, dân làng đã cùng nhau góp công góp của xây dựng nên Đình Trà Cổ Móng Cái. Trải qua hơn 500 năm lịch sử với biết bao cuộc chiến tranh khốc liệt và sự tàn phá của thời tiết khắc nghiệt, ngôi đình vẫn hiên ngang đứng đó, trở thành minh chứng sống động cho tinh thần bám biển, giữ đất của thế hệ cha ông.
Điều khiến giới chuyên môn đánh giá cao và du khách không khỏi trầm trồ khi ghé thăm di tích này chính là lối kiến trúc độc đáo, mang đậm phong cách nghệ thuật của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Mặc dù nằm sát vách đường biên giới và chịu sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ, nhưng kiến trúc Đình Trà Cổ không hề bị pha trộn hay ảnh hưởng bởi phong cách kiến trúc của phương Bắc. Nơi đây được bảo tồn gần như nguyên vẹn những nét tinh hoa thuần Việt.
Ngôi đình được xây dựng trên một khuôn viên rộng lớn với tổng diện tích lên tới hơn 1.000 mét vuông, quay mặt về hướng Nam để đón gió biển mát lành. Toàn bộ công trình được thiết kế theo cấu trúc hình chữ Đinh, bao gồm 5 gian 2 chái phần tiền đường và 3 gian phần hậu cung. Điểm thu hút ánh nhìn đầu tiên chính là hệ thống mái đình được lợp bằng ngói vẩy cá cổ kính. Các góc mái được tạo hình đao vút cong lên trời xanh, mang dáng dấp của những con rồng đang uốn lượn, bay lượn giữa không trung.
Bước qua cánh cửa gỗ dày dặn, du khách sẽ bị choáng ngợp bởi hệ thống khung sườn vô cùng đồ sộ và bề thế. Đình Trà Cổ sở hữu tới 48 cột lim nguyên khối, trong đó có những cột cái có vòng ôm bằng vòng tay của hai người lớn gộp lại. Toàn bộ các cột gỗ này đều được đặt trên những bệ tảng bằng đá xanh vững chắc, có tác dụng chống lại sự ăn mòn của mối mọt và hơi ẩm mặn của vùng biển. Trải qua nửa thiên niên kỷ, lớp gỗ lim đã ngả sang màu nâu đen bóng loáng, mang theo vẻ đẹp của thời gian và sự bền bỉ đáng kinh ngạc. Chính hệ thống cột kèo vững chãi này đã giúp công trình đứng vững trước những trận cuồng phong lớn nhất từ Vịnh Bắc Bộ đổ vào.
Kiến trúc mái đao cong vút mang đậm dấu ấn của thời gian
Không chỉ đồ sộ về quy mô, không gian bên trong Đình Trà Cổ Móng Cái còn là một bức tranh nghệ thuật điêu khắc gỗ đỉnh cao của các nghệ nhân dân gian thời Lê. Khắp các đầu dư, bức cốn, xà, kẻ, hoành, mập đều được chạm trổ một cách vô cùng tinh xảo và sống động. Đề tài trang trí chủ đạo là hình ảnh tứ linh gồm long, ly, quy, phượng, kết hợp với các họa tiết hoa lá cách điệu, mây nước uốn lượn.
Đặc biệt, hình tượng con rồng được khắc họa với rất nhiều tư thế khác nhau, từ rồng chầu mặt nguyệt, rồng cuốn thủy cho đến rồng bay trên mây, thể hiện ước vọng về một cuộc sống mưa thuận gió hòa, biển cả hiền hòa cho những vụ mùa tôm cá bội thu. Ngoài ra, trong đình còn lưu giữ rất nhiều các bức hoành phi, câu đối được sơn son thiếp vàng rực rỡ, ca ngợi công đức của các vị tiền nhân và cảnh sắc tươi đẹp của vùng đất Trà Cổ. Sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật đục bong, chạm nổi và chạm lộng đã biến những khúc gỗ vô tri trở thành những tác phẩm nghệ thuật vô giá, mang hơi thở của văn hóa truyền thống Việt.
Những nét chạm khắc tinh xảo trên hệ thống cột kèo bằng gỗ lim thể hiện kỹ nghệ điêu khắc đỉnh cao của các nghệ nhân xưa
Nếu kiến trúc tạo nên phần xác uy nghi, thì lễ hội Đình Trà Cổ chính là phần hồn sống động, là nhịp đập trái tim của ngôi làng ven biển này. Lễ hội được tổ chức thường niên từ ngày 29 tháng 5 đến hết ngày 3 tháng 6 Âm lịch, thu hút hàng vạn người dân địa phương và du khách thập phương về tham dự. Đây là dịp để cộng đồng tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với các vị Thành hoàng làng, đồng thời cầu xin sự bình an, may mắn và phước lành.
Phần lễ được diễn ra với những nghi thức cực kỳ trang nghiêm và bài bản, giữ nguyên được những quy định khắt khe từ hàng trăm năm trước. Bắt đầu lễ hội là nghi thức mộc dục (tắm tượng thần) và rước mâm hoa quả, đồ tế lễ vào đình. Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng nhất và mang đậm tính bản địa nhất chính là nghi thức rước kiệu nghênh thần trên biển.
Vào ngày mùng 1 tháng 6 Âm lịch, một đoàn rước kiệu đồ sộ với hàng trăm người, mặc trang phục lễ hội rực rỡ sắc màu, cùng nhau rước các vị Thành hoàng từ đình ra bãi biển Trà Cổ. Tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã hòa quyện cùng tiếng sóng biển tạo nên một không khí vô cùng linh thiêng và hào hùng. Đoàn rước kiệu đi dọc theo bờ biển, tái hiện lại hành trình vượt sóng gió của 6 vị tiên công năm xưa, sau đó mới quay trở về an vị tại đại đình để tiếp tục các nghi lễ dâng hương, tế tổ.
Nghi lễ rước thần trên biển linh thiêng
Nhắc đến lễ hội Đình Trà Cổ, không thể không nhắc đến một hội thi vô cùng kỳ lạ và thú vị mang tên hội thi Ông Voi. Gọi là voi, nhưng thực chất đây là những chú heo (lợn) khổng lồ được người dân trong làng tuyển chọn và nuôi dưỡng một cách cực kỳ cẩn thận và sạch sẽ trong suốt cả một năm trời.
Theo phong tục truyền thống, mỗi năm làng sẽ bầu chọn ra 12 người đàn ông khỏe mạnh, có đạo đức tốt, gia đình êm ấm và không vướng tang bụi để giao trọng trách làm cai đám, tương ứng với việc nuôi 12 Ông Voi. Những chú heo này được chăm sóc theo chế độ đặc biệt, cho ăn ngon, tắm rửa sạch sẽ hàng ngày và thậm chí còn được mắc màn để tránh muỗi đốt. Chiều ngày 30 tháng 5 Âm lịch, các cai đám sẽ dùng những chiếc cũi được trang trí sặc sỡ, rước các Ông Voi ra đình để Ban giám khảo chấm điểm. Tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên cân nặng khổng lồ (thường đạt từ 150kg đến hơn 200kg) mà còn xét đến hình dáng đẹp, da dẻ hồng hào và lông mượt mà. Gia đình nào có Ông Voi đạt giải Nhất sẽ được xem là nhận được sự phù hộ lớn lao từ thần linh, báo hiệu một năm mới làm ăn phát đạt, mưa thuận gió hòa. Sau hội thi, những chú heo này sẽ được mổ thịt để làm mâm cỗ dâng lên các vị Thành hoàng và chia lộc cho dân làng cùng thụ lộc.
Hội thi Ông Voi là một trong những hoạt động văn hóa tín ngưỡng vô cùng đặc sắc và thu hút đông đảo du khách
Để chuyến du ngoạn đến vùng đất biên cương trở nên ý nghĩa và trọn vẹn nhất, việc chuẩn bị kỹ lưỡng về thời gian và kết hợp lịch trình là điều vô cùng cần thiết. Dưới đây là một số kinh nghiệm thực tế giúp bạn tối ưu hóa chuyến du lịch Móng Cái của mình.
Khí hậu tại Móng Cái mang đặc trưng của vùng ven biển Bắc Bộ. Thời điểm tuyệt vời nhất để ghé thăm Đình Trà Cổ là vào mùa hè, từ khoảng tháng 4 đến tháng 7 dương lịch. Lúc này, thời tiết có nắng đẹp, trời trong xanh, cực kỳ thuận lợi cho các hoạt động tham quan di tích, chụp ảnh và tắm biển. Đặc biệt, nếu sắp xếp được thời gian, bạn nên đến đây vào đúng dịp cuối tháng 5, đầu tháng 6 Âm lịch để có cơ hội trực tiếp trải nghiệm không khí náo nhiệt của lễ hội Đình Trà Cổ.
Về mặt di chuyển, ngoài tuyến cao tốc hiện đại dành cho phương tiện cá nhân, du khách từ Hà Nội có thể dễ dàng đặt vé xe Limousine chất lượng cao xuất phát từ bến xe Mỹ Đình hoặc đón khách tận nơi tại trung tâm thủ đô. Giá vé dao động từ 250.000 đến 350.000 VNĐ một lượt, với thời gian di chuyển thoải mái và an toàn.
Sau khi chiêm bái và tìm hiểu về lịch sử tại ngôi đình cổ, bạn đừng quên dành thời gian khám phá chuỗi các danh lam thắng cảnh liền kề. Ngay phía trước đình là Bãi biển Trà Cổ – nơi được mệnh danh là bãi biển trữ tình nhất Việt Nam với dải cát trắng mịn màng trải dài suốt 15 kilomet, nước biển trong xanh và không khí vô cùng hoang sơ, yên bình.
Tiếp tục hành trình, bạn hãy di chuyển đến Mũi Sa Vĩ, điểm cực Đông Bắc của Tổ quốc, nơi đặt nét bút đầu tiên vẽ nên bản đồ hình chữ S. Tại đây có bức phù điêu hình 3 ngọn thông vươn thẳng lên bầu trời vô cùng kiêu hãnh, là góc chụp ảnh check-in mang ý nghĩa thiêng liêng đối với mọi người dân Việt Nam. Ngoài ra, Bãi đá đen với những khối đá sẫm màu nhấp nhô hòa cùng bọt tung trắng xóa cũng là một tọa độ lý tưởng cho những tín đồ đam mê nhiếp ảnh thiên nhiên.
Các địa điểm check-in không thể bỏ qua gần Đình Trà Cổ
Đình Trà Cổ Móng Cái không chỉ là một địa điểm du lịch thông thường mà còn là một di tích quốc gia đặc biệt, mang giá trị tâm linh và lịch sử to lớn. Do đó, khi đến tham quan và chiêm bái, mỗi du khách cần chuẩn bị cho mình một tâm thế trang nghiêm và tuân thủ những quy định chung để giữ gìn sự tôn nghiêm của không gian văn hóa này.
Dưới đây là một số nguyên tắc cơ bản mà bạn cần ghi nhớ trong suốt quá trình tham quan di tích:
Những lưu ý quan trọng khi ghé thăm chốn linh thiêng
Sau một ngày dài rong ruổi khám phá những nét đẹp văn hóa và cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ tại vùng biên viễn, việc tìm kiếm một không gian nghỉ ngơi thoải mái, tiện nghi để tái tạo năng lượng là điều mà bất cứ du khách nào cũng quan tâm. Móng Cái hiện nay sở hữu hệ thống cơ sở lưu trú vô cùng đa dạng, từ các khách sạn 4, 5 sao sang trọng nằm ngay trung tâm thành phố, thuận tiện cho việc mua sắm tại chợ cửa khẩu, cho đến những khu resort, homestay yên tĩnh xinh xắn nằm ngay sát bãi biển Trà Cổ.
Để không phải bận tâm về vấn đề hết phòng trong những mùa du lịch cao điểm hay tốn nhiều thời gian so sánh mức giá, bạn hãy truy cập ngay vào nền tảng đặt phòng trực tuyến Lalago. Với giao diện thân thiện, thông tin minh bạch và hàng loạt những chương trình khuyến mãi độc quyền được cập nhật liên tục, Lalago tự hào là người bạn đồng hành đáng tin cậy, giúp bạn dễ dàng tìm kiếm và chốt ngay một điểm lưu trú ưng ý nhất với mức chi phí cực kỳ tiết kiệm. Đừng chần chừ thêm nữa, hãy lên kế hoạch và xách ba lô lên để tự mình cảm nhận nhịp đập tự hào của Đình Trà Cổ Móng Cái, cột mốc văn hóa vĩnh cửu nơi phên dậu Tổ quốc!
