Khám phá quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh

Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông là điểm đến văn hóa – lịch sử nổi bật tại Hà Tĩnh, nơi ghi dấu cuộc đời và sự nghiệp của danh y Lê Hữu Trác. Nếu đang tìm một hành trình vừa ý nghĩa vừa thư thái giữa núi rừng, hãy để Lalago đồng hành cùng bạn khám phá quần thể di tích tuyệt đẹp này nhé!

Đôi nét về danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác

Lê Hữu Trác (1724 – 1791) là người làng Liêu Xá, huyện Đường Hào (Hưng Yên). Ông sinh ra trong một gia đình danh gia vọng tộc có truyền thống Nho học. Từ nhỏ ông đã theo cha vào sinh sống tại Hương Sơn, Hà Tĩnh – mảnh đất sau này gắn bó trọn đời ông. Dù thông minh xuất chúng và đỗ đạt cao, ông sớm nhận ra cảnh quan trường đầy tranh giành, bạc bẽo.

Năm 26 tuổi, ông từ quan, về ẩn cư giữa núi rừng Hương Sơn để chuyên tâm nghiên cứu y thuật và chữa bệnh cho dân nghèo. Với tinh thần “lương y như từ mẫu”, ông đi khắp làng bản, không quản đường xa, miễn là cứu được người bệnh. Người dân kính trọng gọi ông là Hải Thượng Lãn Ông – “ông lười làm quan” để làm thầy thuốc.

Di sản lớn nhất ông để lại là bộ y thư đồ sộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh 66 quyển và tác phẩm văn học bất hủ Thượng kinh ký sự. Những trước tác này không chỉ đặt nền móng cho Đông y Việt Nam mà còn thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc. Đến nay, ông vẫn là biểu tượng sáng ngời của y đức Việt Nam qua mọi thời đại.

Hiện nay, người dân và chính quyền địa phương đã quy hoạch khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh để tưởng nhớ công ơn của danh y. Nơi đây không chỉ là địa điểm văn hóa – lịch sử mà còn là nơi nghiên cứu y học và truyền cảm hứng cho các thế hệ sau.

Chân dung đại danh y Lê Hữu Trác

Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông nằm ở đâu?

Vị trí 

• Địa chỉ: thôn Hải Thượng, xã Hương Sơn, Hà Tĩnh.

Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông tọa lạc tại thôn Hải Thượng, xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (trước đây là xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn). Nơi đây cách trung tâm thành phố Hà Tĩnh cũ khoảng 35km và cách thủ đô Hà Nội gần 300km. Vị trí này thuận tiện cho du khách di chuyển bằng ô tô, xe máy hoặc các phương tiện cá nhân khác để tham quan.

Quần thể di tích trải dài trên gần 8km, bao gồm khu mộ và tượng đài Hải Thượng Lãn Ông, chùa Tượng Sơn và khu nhà thờ. Nơi đây lưu giữ những giá trị lịch sử – văn hóa gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của danh y Lê Hữu Trác, là điểm đến không thể bỏ qua khi ghé thăm Hà Tĩnh.

Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông nằm tại xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

Hướng dẫn di chuyển

Việc di chuyển đến khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh khá thuận tiện nhờ hệ thống giao thông kết nối tốt. Du khách có thể lựa chọn nhiều phương tiện như xe máy, ô tô cá nhân hoặc xe khách để đến tham quan khu di tích.

Di chuyển đến TP. Hà Tĩnh cũ

Từ Hà Nội, du khách có thể lái xe đi theo QL1A hướng Nam khoảng 340km là đến trung tâm TP. Hà Tĩnh (mất khoảng 6 – 7 giờ ô tô). Trường hợp xuất phát từ Vinh (Nghệ An), bạn chỉ cần đi ngược QL1A khoảng 50km (1 giờ) là tới. 

Nếu đi xe khách, bạn có thể chọn các nhà xe chất lượng cao xuất phát từ Giáp Bát, Nước Ngầm hoặc bến xe Vinh với giá vé 200.000 – 350.000/người. Với các du khách ở phái Nam có thể đi máy bay đến sân bay Vinh kết hợp đi taxi hoặc đi tàu hỏa để đến thành phố Hà Tĩnh cũ.

Di chuyển từ trung tâm TP. Hà Tĩnh cũ đến khu di tích

Từ trung tâm TP. Hà Tĩnh cũ, bạn đi theo quốc lộ 15A hướng Tây khoảng 32km sẽ đến ngã ba Phúc Đồng (Hương Khê). Tại đây, bạn rẽ phải theo đường mòn Hồ Chí Minh thêm 25km đến xã Vũ Quang, tiếp tục đi thẳng hướng Bắc qua ngã ba Phố Châu thêm 3km là thấy biển chỉ dẫn vào khu di tích Hải Thượng Lãn Ông. 

Tổng quãng đường từ trung tâm thành phố Hà Tĩnh đến khu di tích khoảng 35km, thời gian di chuyển chỉ 1h30 – 2h. Đường đi trải nhựa đẹp và có biển báo rõ ràng suốt hành trình.

Hướng dẫn đi khu di tích Hải Thượng Lãn Ông bằng ô tô

Thời điểm lý tưởng để tham quan khu di tích Hải Thượng Lãn Ông

Theo chia sẻ của thổ địa trong vùng, thời điểm đẹp nhất để ghé khu di tích là từ tháng Giêng đến tháng 3 Âm lịch khi thời tiết Hà Tĩnh mát mẻ, ít mưa. Đặc biệt, khoảng thời gian này trùng với lễ hội Hải Thượng Lãn Ông (13 – 15 tháng Giêng). Lúc này không khí lễ hội rộn ràng, hoa cỏ nở khắp núi rừng và bạn sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống đặc sắc.

Ngoài ra, khách du lịch cũng có thể ghé tham quan vào tháng 10 – 11 Âm lịch khi lúa trên cánh đồng Hương Sơn chín vàng và tiết trời se lạnh dễ chịu. Lúc này khu di tích Hải Thượng Lãn Ông vắng khách hơn, cảnh sắc thơ mộng. Bạn sẽ được chậm rãi dạo bước, chụp ảnh và cảm nhận trọn vẹn sự bình yên của nơi đại danh y từng ẩn cư.

Tháng Giêng là thời điểm lý tưởng để tham quan quần thể di tích

Tổng quan quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông

Quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông là nơi lưu dấu cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của đại danh y Lê Hữu Trác. Không gian tại đây được quy hoạch theo từng cụm di tích nối tiếp nhau, tạo thành hành trình khám phá liền mạch cho du khách.

Khu mộ và tượng đài Lê Hữu Trác tại thôn Hải Thượng

Thôn Hải Thượng là điểm đến quan trọng nhất trong toàn bộ quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông, nơi đặt mộ phần và đài tưởng niệm. Đây cũng là nơi mở đầu cho hành trình tìm hiểu về thân thế và tài đức của ông trước khi du khách tiếp tục khám phá các hạng mục công trình tiếp theo.

Khu mộ

Khu mộ Hải Thượng Lãn Ông nằm ngay dưới chân núi Minh Tự là nơi yên nghỉ của Đại danh y Lê Hữu Trác từ khi mất (1791). Trải qua nhiều lần trùng tu nhưng hình thức, vị trí, hướng mộ vẫn không có sự thay đổi nhiều, đảm bảo tính tôn nghiêm và giá trị lịch sử. Nhìn từ trên cao, khu mộ trông như một cánh diều đang sải rộng giữa không gian yên bình, thanh tịnh.

Mộ của danh y nằm trên khu đất có độ dốc khoảng 30 độ, tạo nên thế đất đẹp hiếm có. Đầu mộ hướng lên đỉnh cao nhất của dãy Minh Tự, trong khi chân mộ chiếu thẳng về dãy Trường Sơn hùng vĩ, phía trước là sông Ngàn Phố thơ mộng. Tất cả hòa quyện tạo nên cảnh quan sơn thủy hữu tình bao quanh khu mộ.

Cách chân mộ khoảng 0.6m về phía Tây Nam có một khóm trúc nhỏ được gìn giữ qua nhiều năm. Khóm trúc này là dấu tích đánh dấu nơi diều rơi xuống theo truyền thuyết, giúp du khách dễ dàng nhận ra vị trí mộ. Đồng thời, nó cũng tượng trưng cho phẩm chất thanh cao, chính trực của danh y Lê Hữu Trác.

Khu mộ Lê Hữu Trác nằm dưới chân núi Minh Tự

Tượng đài Lê Hữu Trác

Tượng đài được đặt trên vị trí cao của núi, tạo điểm nhấn trang trọng trong toàn bộ quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh. Tượng được xây dựng bằng đá cẩm thạch với tổng khối lượng hơn 1.600 tấn, thể hiện quy mô hoành tráng và sự tôn kính sâu sắc của hậu thế.

Ngay phía trước tượng có khắc dòng chữ “Đức – Lưu – Quang” trên một tảng đá nguyên khối nặng hơn 17 tấn, biểu trưng cho công đức sáng ngời của đại danh y. Phía sau tượng đài còn có hai bức phù điêu lớn tái hiện những lời dạy quý giá của Lê Hữu Trác về y đức và y thuật. Các bức phù điêu được chạm khắc tinh xảo, thể hiện nội dung giáo huấn mà ông để lại cho đời sau.

Khu tượng đài danh y uy nghi, được tạc bằng đá cẩm thạch

Nhà thờ và khu tưởng niệm danh y tại thôn Bảo Thượng

Cách khu mộ Lê Hữu Trác khoảng 7km về phía Tây là nhà thờ và khu tưởng niệm nằm cạnh dòng sông Ngàn Phố. Khu vực này có diện tích xây dựng lên đến 13.500m2 với 18 hạng mục lớn như sân hành lễ, nhà thờ chính, nhà bia, vườn đào,… Đây là quần thể mang tính biểu tượng, tái hiện không gian sinh hoạt và hành nghề của đại danh y thuở xưa.

Nhà thờ chính trong khu di tích Hải Thượng Lãn Ông là nơi danh y từng sinh sống và chữa bệnh cho người dân, lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử quan trọng. Tại đây vẫn còn núi Giả và hồ Sen – nơi ông quan sát hướng gió và cất giữ các loại thuốc quý trong mùa lũ để bảo đảm an toàn.

Khu nhà thờ chính nằm trong khuôn viên an tĩnh

Hiện nay, khu tưởng niệm còn lưu giữ nhiều hiện vật và tư liệu quý liên quan đến sự nghiệp của danh y, được phục dựng cẩn thận theo nguyên mẫu. Du khách có thể chiêm ngưỡng các dụng cụ bào chế thuốc, bản sách Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Toàn Thư,… Đây được xem là những tài liệu minh chứng cho trí tuệ và tâm huyết của Lê Hữu Trác đối với nền y học cổ truyền Việt Nam.

Du khách ghé thăm khu tưởng niệm Hải Thượng lãn Ông

Điều hấp dẫn khi tham quan khu di tích Hải Thượng Lãn Ông

Du khách đến với khu di tích Hải Thượng Lãn Ông sẽ cảm nhận rõ nét không gian văn hóa – lịch sử lâu đời gắn với cuộc đời và sự nghiệp lừng lẫy của vị danh y. Nơi đây không chỉ có cảnh quan sơn thủy hữu tình mà còn lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc về y học cổ truyền phương Đông.

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông – Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Lễ hội khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh được tổ chức vào ngày 13 – 15 tháng Giêng Âm lịch hằng năm. Trong suốt 3 ngày lễ, các hoạt động tâm linh diễn ra trang trọng gồm lễ dâng hương tại khu mộ, cúng tế ở nhà thờ Bảo Thượng và cầu an tại chùa Tượng Sơn. Ngoài phần lễ là phần hội rộn ràng với hội thi nấu bánh chưng, đẩy gậy, vật tay, đua thuyền,… tạo nên không khí cực kỳ sôi nổi.

Lễ hội là dịp thể hiện lòng biết ơn đối với đại danh y Lê Hữu Trác và tôn vinh giá trị y đức, y thuật của ông. Đây cũng là sự kiện văn hóa đặc sắc góp phần bảo tồn truyền thống và quảng bá hình ảnh Hà Tĩnh đến du khách gần xa. 

Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông diễn ra trang trọng vào tháng Giêng Âm lịch

Tham quan chùa Tượng Sơn gần khu di tích 

Chùa Tượng Sơn nằm cách khu mộ Hải Thượng Lãn Ông khoảng 1km, là điểm dừng chân thanh tịnh dành cho du khách trên hành trình tham quan. Ngôi chùa được xây dựng dưới sự đốc thúc, chỉ đạo của 2 anh em Lê Hữu Trác và Lê Hữu Tác. 

Ban  đầu, chùa Tượng Sơn là nơi dưỡng tâm và thờ 2 họ Lê  Hữu và Bùi. Về sau, khoảng 1760 – 1786, chùa trở thành nơi danh y lưu lại để chữa bệnh cứu người.

Ngôi chùa có kiến trúc cổ kính theo phong cách thời Lê Trung Hưng. Từ chùa nhìn xuống, du khách có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh thôn Hải Thượng và dòng sông Ngàn Phố hiền hòa. Không gian yên bình, trong lành tại đây giúp du khách cảm nhận sâu sắc hơn về cuộc đời giản dị và thanh cao của Hải Thượng Lãn Ông.

Khách hành hương chiêm bái chùa Tượng Sơn

Vui chơi tại khu du lịch sinh thái Hải Thượng

KDL sinh thái Hải Thượng được xây dựng trên khuôn viên rộng 20ha, bao gồm nhiều công trình như khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi,… Đây là nơi du khách có thể kết hợp nghỉ dưỡng và khám phá thiên nhiên sau khi tham quan khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh. Không gian rộng rãi, thoáng mát với nhiều cây xanh tạo cảm giác thư giãn tuyệt đối.

Du khách có thể trải nghiệm tắm khoáng, trị liệu y học cổ truyền và thưởng thức các món ăn đặc sản địa phương. Đây là điểm đến lý tưởng để bạn hoàn thiện hành trình khám phá vùng đất gắn liền với đại danh y Lê Hữu Trác.

KDL sinh thái Hải Thượng là điểm đến hấp dẫn cho lữ khách

Gợi ý món ngon quanh khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh

Du khách sau khi tham quan khu di tích Hải Thượng Lãn Ông có thể thưởng thức nhiều món đặc sản mang hương vị dân dã nhưng vô cùng cuốn hút. Sau đây, Lalago sẽ gợi ý ngay 5 món ngon Hà Tĩnh mà bạn nhất định phải thử một lần:

Bún chả nướng Hà Tĩnh

Bún chả nướng Hà Tĩnh gây ấn tượng bởi phần thịt được ướp đậm đà, nướng thơm lừng trên than hồng. Khi ăn kèm bún,  rau sống và nước mắm pha chuẩn phong cách cây đậm xứ Nghệ, hương vị trở nên hòa quyện vô cùng hấp dẫn.

Bún chả nướng là món ngon hấp dẫn của mảnh đất Hương Sơn

Cháo canh Hà Tĩnh

Tô cháo canh Hà Tĩnh nóng hổi là sự hòa quyện giữa có sợi bánh dai mềm, nước dùng ngọt tự nhiên từ xương và phần topping tôm nõn, cá tràu đầy đặn. Đây là món ăn đặc sản quen thuộc mà du khách nên thử khi đến tham quan khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Hà Tĩnh.

Dê núi Hương Sơn

Dê núi Hương Sơn nổi tiếng với thịt săn chắc, ngọt tự nhiên do được chăn thả trên các triền núi đá giàu khoáng chất. Thịt dê được chế biến thành nhiều kiểu hấp dẫn như hấp, nướng, tái chanh hay lẩu, mang đến hương vị đậm đà khó quên cho du khách khi ghé thăm Hà Tĩnh.

Thực khách mê mẩn đặc sản dê núi Hương Sơn

Ram bánh mướt 

Ram bánh mướt có lớp vỏ mướt mịn, bên trong là nhân thịt mộc nhĩ được cuộn chặt và chiên vàng giòn. Món ăn này trở nên hấp dẫn hơn khi ăn kèm nước chấm chua ngọt chuẩn vị Hà Tĩnh.

Kẹo cu đơ

Cu đơ với lớp kẹo lạc giòn tan kẹp giữa hai miếng bánh tráng mỏng đã trở thành món quà nổi tiếng của Hà Tĩnh. Nếu có dịp đến thăm khu di tích Hải Thượng Lãn Ông, bạn đừng quên thưởng thức cũng như mua kẹo cu đơ về làm quà biếu nhé!

Kẹo cu đơ là quà tặng ý nghĩa cho bạn bè, người thân

Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông quả là điểm đến giàu giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh, mang lại nhiều trải nghiệm đáng nhớ cho du khách xa gần. Nếu bạn muốn khám phá thêm những hành trình thú vị tại Hà Tĩnh và các vùng lân cận, hãy đồng hành cùng Lalago để có chuyến đi trọn vẹn, thảnh thơi nhất!